De Stellingwerfse dorpen.

Scherpenzeel - Scharpenzeel

Scherpenzeel is één van de oudste dorpen in de Grote Veenpolder. Al omstreeks 1100 woonden hier mensen, maar pas in de latere Middeleeuwen kwam de bewoning echt op gang. Zo ontstonden de dorpen: Munnekeburen, Scherpenzeel, Spanga en later Langelille en Nijetrijne. In 1245 wordt Scherpenzeel in een oorkonde genoemd (het heette toen Scerpensele).
Scherpenzeel is mogelijk ontstaan vanuit Echten, dat relaties had met het klooster Sint Odulf van Stavoren. In een oorkonde uit 1245 wordt gesproken over 'grangiam d'insula Urck, in Scerpensele, Gaesterdorp'. In een oorkonde van 1320 staat de naam Nieuskerpensele. Mogelijk is de toevoeging 'nieu' bij Skerpensele een vergissing. Later komen we ook de namen Scharpenzeel, Scerpenzeel, Scerpezeel, Scarpenseel, Scarpenseell, Schaprenzeel tegen.
Scherpenzeel is mogelijk ontstaan uit de woorden scarpen en sele. Scarpen betekent "een scherp omlijnde verhoging in een vlak laagveengebied (een landtong)". Scherpenzeel zou dan een steile verhoging in een vlak gebied betekenen. Het kan echter ook gaan om de persoonsnaam Skarpo. Zeel of sele heeft te maken met het Oud-Germaanse woord sali, dat een halvormig huis zonder kamers is (een één-kamerwoning). Soms werd de naam zeel of sali ook gebruikt voor tijdelijke onderkomens, zoals schaapskooien.

Een pentekening van de kerk uit 1926

Een oude foto van de Grindweg

Een foto van Scherpenzeel omstreeks 1912

Een boerderij aan de Grindweg

Omstreeks 1904

Nog een paar oude foto's

Een plaggenhut in Scherpenzeel (1890)

Scherpenzeel en omgeving in 1664.

Scherpenzeel en omgeving in 1718.

Scherpenzeel en omgeving in 1850.

Drie vragen over Scherpenzeel

Heb je de tekst over Scherpenzeel goed gelezen?
Lees de vraag en alle antwoorden goed door. Ga dan pas met de muis over de juiste griffioen. Je hoeft niet te klikken, maar gebruik wel je koptelefoon!.

Veel succes!!!

1. Hoe heette het dorp in 1245?
a. Scharpenzeil
b. Schapenzeel
c. Scharpenzeel
d. Scerpensele
2. Hoe heet het gebied rondom Scherpenzeel?
a. Scherpenzeelse polder
b. Scherpenzeelse Veen
c. Grote Veenpolder
d. Groot Veenland
3. Waar komt de naam Scherpenzeel mogelijk vandaan?
a. Scarpen (Scherpen) is "een landtong" en sele (zeel) is "een halvormig huis zonder kamers".
b. Scarpen (Scherpen) betekent "scherp" en sele (zeel) is een oud woord voor "zool".
c. Scarpen (Scherpen) betekent "scheren" en sele (zeel) betekent "zege".
d. Scarpen (Scherpen) betekent "scherp maken" en sele (zeel) is een oud woord voor "ziel".

Klaas Dijkstra, Langedijke, 2009-2012